Xử lý độ màu nước thải giặt nhuộm cần kết hợp nhận diện dòng thải, lựa chọn công nghệ phù hợp và kiểm soát vận hành theo đặc tính từng lô hàng.
Độ màu biến động khiến đội ngũ vận hành khó duy trì chất lượng nước đầu ra ổn định. Để lựa chọn phương án xử lý phù hợp, doanh nghiệp cần xem xét công đoạn phát sinh nước thải, hóa chất phụ gia và điều kiện vận hành thực tế.
1. Vì sao độ màu nước thải giặt nhuộm biến động?
Bản chất công đoạn xả và giặt theo mẻ: Các công đoạn giặt tẩy ban đầu (tẩy hồ, giặt enzyme, giặt đá, giặt bóc màu, tẩy, nhuộm phủ – tinting) thải ra lượng phẩm nhuộm dư chưa bám chặt vào sợi, đẩy độ màu lên cao (các thông số đầu vào thường dao động ở mức 80 – 200 Pt-Co tùy cơ sở). Ngược lại, các mẻ xả cuối, giặt làm mềm hoặc giặt hàng trắng/nhạt màu sinh ra nước thải có độ màu thấp hơn hẳn.
Đặc tính sợi và loại thuốc nhuộm: Hàng denim/jeans thường dùng thuốc nhuộm Indigo, hợp chất Sulfur hoặc sợi Cotton dùng thuốc nhuộm hoạt tính (Reactive). Tỷ lệ gắn màu không tuyệt đối kết hợp với xơ bông mịn làm nước thải chứa nhiều màu. Trong khi đó, hàng vải Poly/Cotton đã qua hoàn thiện giải phóng ít phẩm màu hơn.
Biến động tính chất nước thải và hóa chất phụ gia: Nước thải giặt may có dải pH biến động rất lớn (từ 5 đến 12 tùy thuộc vào mẻ giặt có tính axit hay kiềm cao), do đó bắt buộc phải đo thực tế tại từng nhà máy. Ngoài ra, có giả thuyết cho rằng sự có mặt của chất hoạt động bề mặt (LAS, AEO) có thể làm phân tán các hạt màu, khiến chúng khó lắng hơn.
2. Các phương pháp xử lý độ màu nước thải giặt nhuộm
Mỗi phương pháp có vai trò và điều kiện áp dụng khác nhau. Việc lựa chọn cần dựa vào loại thuốc nhuộm và trạng thái tồn tại của chất gây màu.
Phương pháp hóa lý: Keo tụ và tạo bông
Phương pháp này sử dụng Polyaluminium Chloride – PAC (chất keo tụ gốc nhôm), phèn nhôm hoặc phèn sắt kết hợp với polymer.
Hiệu quả xử lý phụ thuộc mạnh vào loại thuốc nhuộm. Với thuốc nhuộm phân tán và thuốc nhuộm hoàn nguyên dạng ít tan, tồn tại dưới dạng hạt lơ lửng, quá trình keo tụ và tạo bông có thể đạt hiệu quả loại bỏ màu cao.
Ngược lại, phương pháp này kém hiệu quả hơn đối với thuốc nhuộm hòa tan, chẳng hạn thuốc nhuộm hoạt tính. Vì vậy, cần thử nghiệm trên mẫu nước thực tế trước khi xác định loại hóa chất và liều lượng.
Phương pháp sinh học kết hợp kỵ khí và hiếu khí
Giai đoạn kỵ khí hoặc thiếu khí đóng vai trò phá vỡ liên kết azo, hỗ trợ loại bỏ độ màu. Tuy nhiên, quá trình này có thể tạo ra các amin thơm có khả năng gây độc.
Vì vậy, cần bố trí giai đoạn hiếu khí phía sau, chẳng hạn bể Aerotank, để tiếp tục phân hủy các amin thơm và xử lý triệt để phần lớn Chemical Oxygen Demand – COD.
Phương pháp Oxy hóa nâng cao (AOPs) & Hóa học:
Dùng Fenton (Fe2+/H2O2), Ozone hoặc Hypochlorite (Javen) để cắt đứt liên kết đôi (N=N, C=C) của màu. Dành cho các loại màu bền (Indigo, Azo). Lưu ý: Fenton sinh bùn sắt và cần pH thấp (~3). Khi dùng Javen/Hypochlorite để khử màu, cần giám sát chặt chẽ vì sinh ra các sản phẩm phụ độc hại (như Chloroform/AOX).
Phương pháp hấp phụ bằng than hoạt tính
Cột lọc than hoạt tính được sử dụng ở công đoạn lọc tinh cuối cùng để giữ lại các phân tử màu hòa tan.
Trong quá trình vận hành, cần theo dõi độ màu sau lọc để có cơ sở thực hiện công tác bảo dưỡng và tái sinh vật liệu.
3. Quy chuẩn và các chỉ tiêu cần theo dõi
Tuân thủ Quy chuẩn môi trường hiện hành (QCVN 40:2025/BTNMT): Thông tư 06/2025/TT-BTNMT thay thế QCVN 40:2011 và 13-MT:2015. Giới hạn độ màu là A ≤ 50, B ≤ 100, C ≤ 150 Pt/Co; pH 6–9 (đo theo TCVN 6185:2015 (C) hoặc SMEWW 2120C). Đối với ngành sản xuất trang phục (C14), nếu có công đoạn nhuộm/tẩy, cần kiểm soát thêm Tổng N, Tổng P, Amoni và chất hoạt động bề mặt anion. (Lưu ý: Cơ sở hoạt động trước 01/9/2025 được áp dụng quy chuẩn cũ đến hết 31/12/2031 tùy theo giấy phép môi trường thực tế. Việc xưởng giặt thuộc nhóm C14 hay “Loại khác” cũng phụ thuộc vào giấy phép này).
Giám sát sản phẩm phụ (nếu dùng hóa chất gốc Clo): Nếu sử dụng Javen/Clo để khử màu, quy chuẩn mới yêu cầu kiểm soát gắt gao. Giới hạn Clo dư ≤ 1/2/2 mg/L và AOX ≤ 7,5/15/15 mg/L (cột A/B/C).
4. Kiểm soát vận hành để ổn định hiệu quả xử lý độ màu
Tối ưu bể điều hòa và lưu lượng cấp vào hệ thống nước thải giặt nhuộm
Doanh nghiệp cần xác định thời điểm xả thải cao điểm và thấp điểm để ổn định lưu lượng đưa vào hệ thống xử lý.
Cấp khí, xáo trộn liên tục giúp trộn đều các mẻ nước đậm màu và nhạt màu, đồng thời giảm biến động pH. Thể tích bể và thời gian lưu phải được tính toán dựa trên dữ liệu lưu lượng, độ màu thực tế của từng nhà máy.
Phân tách dòng thải cần tiền xử lý
Nếu phát sinh dòng thải nhuộm có mức ô nhiễm cao, cần xem xét thu gom và tiền xử lý riêng trước khi đưa vào hệ thống tập trung.
Việc phân tách giúp hạn chế nguy cơ sốc tải cho hệ thống chung.
Kiểm soát hóa chất bằng thử nghiệm cốc và pH
Jar Test (thử nghiệm keo tụ, tạo bông trên mẫu nước) giúp xác định liều PAC, polymer và điều kiện pH phù hợp.
Cần thực hiện lại thử nghiệm khi thay đổi cơ cấu chương trình giặt, vì đặc tính nước thải có thể thay đổi theo từng nhóm sản phẩm và hóa chất sử dụng.
Trước công đoạn keo tụ hoặc oxy hóa bằng Fenton, cần có bước điều chỉnh, ổn định pH theo yêu cầu của quá trình.
Quản lý thiết bị và ghi nhật ký vận hành
Các công việc cần duy trì gồm:
- Xả bùn hóa lý định kỳ.
- Rửa ngược cột lọc và tái sinh than hoạt tính khi độ màu tăng.
- Thiết lập mức kiểm soát độ màu nội bộ thấp hơn giới hạn trong giấy phép môi trường.
- Ghi nhật ký xả thải theo từng chương trình giặt để truy vết nguyên nhân khi có biến động.
ARES đồng hành rà soát hệ thống xử lý nước thải giặt nhuộm
Xử lý độ màu nước thải giặt nhuộm cần bắt đầu từ dữ liệu thực tế. Nhận diện đúng dòng thải, thử nghiệm hóa chất và kiểm soát vận hành giúp doanh nghiệp có cơ sở lựa chọn phương án phù hợp.
Doanh nghiệp có thể chuẩn bị kết quả phân tích nước, danh mục hóa chất và nhật ký vận hành để trao đổi cùng ARES về hiện trạng hệ thống.
Hotline: 0909 939 108 | 098 303 7777
Zalo Oa: Môi Trường Xanh ARES FB Fanpage: moitruongxanh.ares
